Utopisch dromen als laatste redding

Waarom fascisme een goed alternatief voor neoliberalisme lijkt. Waar links fout gaat & hopeloosheid dreigt. Waar we hoop kunnen halen.
Een fundamenteel verhaal. Deel dit, als je ook denkt dat we het alleen samen kunnen bedenken en doen.

Er is echt helemaal niets in alles wat we in de afgelopen 100 jaar hebben opgebouwd, wat Trump, Poetin en andere nieuwrechtse autoritairen heel zullen laten. Milieu, mensenrechten, wereldoorlog. Gevolgen kunnen groter zijn dan denkbaar.

Het is tijd om te zien dat Poetin en Trump geen tegenstanders zijn, maar hooguit concurrenten. Ze delen dezelfde ideologie, een gevaarlijk mengsel van hyperkapitalisme en fascisme, die aarde, staat & samenleving als een leeg te roven schatkist ziet.

Een ideologie die spuugt op menselijke waardigheid. Op vrijheid, op gelijkheid.
Een ideologie die hegemonisch dreigt te worden, en die mensen al zo ver heeft dat ze een woord als ‘gelijkheid’ beginnen te wantrouwen.
Tot ze ook hun buren en familie wantrouwen.

Een ideologie die niet alleen door Trump en Poetin gedeeld wordt, maar ook door Baudet, GeenStijl, conservatieve en borderline fascistoïde delen van CDA en VVD, delen van redacties van mainstream media, enzovoorts.

Dat er zoveel mensen voor openstaan heeft een simpele reden:
Het is de uiterste consequentie van neoliberalisme.

Grootste bezuinigingen ooit, in de rijkste wereld ooit

We horen al decennia niets anders, ook niet van zogenaamd linkse partijen: Austerity = king.
Koning Schraalhans, in de rijkste wereld die ooit bestond.

In die neoliberale wereld, waarin alle wederzijdse hulp en solidariteit wordt wegbezuinigd, waar armoede, ziekte en ouderdom als verwijtbaar persoonlijk falen wordt gezien wat om straf en heropvoeding vraagt…
en waarin de 1%, the winner, takes all…

…In die wereld lijkt fascisme aantrekkelijk. Want waar neoliberalisme nog maskers draagt en doet alsof ze voor stabiliteit en veiligheid staat, terwijl ze de wereld leegrooft, rukt fascisme de maskers af: wij zijn wolven en de sterkste wint.

Neoliberale hegemonie

Na de val van de muur kozen sociaaldemocraten voor de derde weg: dat wil zeggen, ze gaven zich over aan neoliberalisme en bestaan sindsdien alleen nog in naam. Andere politieke ideologieën zoals anarchisme spelen momenteel geen belangrijke rol.

Neoliberale hegemonie wil zeggen dat mensen niet eens meer beseffen dat ze in een ideologie geloven: de ideologie is zo overheersend dat men denkt dat het de (enig mogelijke) werkelijkheid is, in plaats van slechts één manier om de boel te organiseren.

Klaargestoomd voor fascisme

In feite zijn mensen tijdens die decennia lange hegemonie klaargestoomd voor fascisme.

Meestal niet opzettelijk, het is geen complot. Al is de inmiddels bekende eenzijdige cultuuroorlog vanuit rechts, wel bewust in gang gezet door nieuwrechtse denkers. Zie voor meer daarover onder andere de boeken van Merijn Oudenampsen en Ico Maly. (Dat zijn geen nieuwrechtse denkers, maar ze schrijven er over.)
Maar de meeste neoliberalen streven natuurlijk níet naar een vorm van fascisme. Een Clinton, Merkel, Macron, Wiebes of Asscher zoekt geen nieuwe Führer.

Wel helpen ze de verzorgingsstaat te ontmantelen.
Neoliberalisme preekt markt, preekt dat de maakbare samenleving niet bestaat, maar dat het individu wel maakbaar is. Hele landen (Griekenland, Irak) zijn opofferbaar voor economische belangen van enkelen.

En terwijl managers groeien in aantal en macht, zit je oma in een poepluier, en moet jij dag en nacht alles geven wat je hebt aan je werk, want niemand heeft meer een vast contract en rechten verdwijnen als sneeuw voor de zon, dus je baan loopt altijd gevaar.

Geen wonder dat mensen voor fascisme vallen. Dat lijkt hetzelfde, ook het recht van de sterkste, maar dan oprecht, een open gevecht met trots, in plaats van hypocrisie.

Fascisme als alternatief

En het is op dit moment de enige andere ideologie van betekenis. Dat is een belangrijk besef: fascisme doorkruist de neoliberale hegemonie.
Het lijkt daardoor, hè hè, eindelijk, een echt alternatief.

Geen dichtgemetseld oldboys network, maar kansen voor wie denkt slim te zijn. En voor de minder slimmen: geen ingewikkeld uitstel van verlangens, maar onmiddellijke zwart-wit haat, voor iedereen die onder je staat.

Fight or flight: dat is wat nieuw rechts wil versterken terwijl ze er met de buit vandoor gaan.
Uiteraard is het allemaal nep. Het is gewoon verdeel en heers.

En ja, ook jullie, slimme rechtse jongetjes, worden uiteindelijk genaaid. Er is geen glorie in matennaaien. Je gaat niet de baas van de wereld worden. En zelfs al werd je het wel: dan werd je alleen maar eenzamer.

En links?

Links is een zootje, dat is waar.
Kuddes mensen en politici die zich links noemen, maar het niet zijn.
Een enkele verdwaalde marxist die weigert te leren van de gruwelen van stalinisme.
Een hoop toetsenbordhelden, die liever elkaar aanvallen dan te bedenken hoe we samen verder kunnen komen.

Links kijkt naar zichzelf en nog meer naar het centrum, terwijl het de hand ophoudt. “Teken de petitie!”

Terwijl nieuw rechts gewoon vol in de aanval is.

Let wel: als je een fijn leven wil samen met anderen, dan moet je bij links zijn. Maar ik geef toe: dan moet je wèl zoeken.

Er gebeuren heel hoopvolle dingen op links. Alleen al de enorme moed en strategisch inzicht rond KOZP. Of alleen al opkomend bewustzijn rond intersectionaliteit.

Een intersectie is een kruispunt van twee wegen. Intersectionaliteit houdt zich bezig met de kruispunten van allerlei vormen van onderdrukking. Het wil zeggen: als individu heb je allerlei identiteiten. Je bent bijvoorbeeld vader, wit, homo en flexwerker. Je wordt dan dus niet gediscrimineerd vanwege je zwarte huid, maar wel ten opzichte van hetero’s en ten opzichte van mensen met een vaste baan (die wel een hypotheek krijgen).
Als het lukt om een minderheid te bevrijden van discriminatie, zoals dat bijvoorbeeld bij homo’s en vrouwen (vergeleken met de jaren ’50) voor een deel gelukt is, dan is dat natuurlijk erg fijn. Maar op de grote schaal der dingen is het maar een druppel, als andere vormen van discriminatie blijven bestaan.
Het kruispunt van verschillende soorten van discriminatie, dat is eigenlijk interessant.

Naar wikipedia: Intersectionaliteit is de notie dat individuen in een samenleving discriminatie en onderdrukking ondervinden op grond van een veelvoud van factoren. In dit kruispuntdenken worden de verschillende vormen van onderdrukking en discriminatie niet los van elkaar bestudeerd, maar volgt men een holistischer aanpak. Hierbij worden verschillende vormen van discriminatie en onderdrukking (zoals seksisme, racisme en homofobie) gezamenlijk en in hun onderlinge verband bestudeerd (en bestreden), omdat die systemen van onderdrukking niet los van elkaar staan.

Op dat vlak gebeurt nu zo ontzettend veel, er ontwikkelt zich zoveel nieuws.

Identiteitspolitiek

Het verwijt dat dit allemaal identiteitspolitiek is, is hypocriet. Want het wordt steevast gemaakt door mensen die zelf niet anders doen: alleen gaat het dan om witte, cisgendered ablebodied hetero mannelijke identiteitspolitiek.

Toch is het verwijt niet helemaal onterecht. Want al is de intersectionele analyse van wat er mis is, veel diepgaander & omvattender dan de marxistische analyse, die alleen naar klasse keek;

Er mist wel degelijk iets op links.
Dat gemis is: een alternatief.

Wat dan?

We weten dat kapitalisme tot de ondergang van klimaat, aarde en mens leidt. Maar wat dan?
Alleen de belangen van onderdrukte groepen verdedigen en tegen onderdrukking strijden is niet genoeg: we hebben een alternatief systeem nodig.

Wat voor iets, dan? Van nature ligt anarchisme dicht tegen intersectionalisme aan. En ja, inderdaad, het verdient een update, en er zijn meer mogelijkheden. Daarover straks meer.

Maar alleen met een alternatief kunnen we de wereld van kapitalisme redden, en belangrijker nog: tonen dat fascisme niet het enige alternatief is.

Ik schiet hier zelf ook ernstig tekort in. Steeds ben ik zo boos door actuele ontwikkelingen dat ik slechts op al die ellende reageer, in plaats van aan een alternatief te bouwen. Wat urgent is, gaat vaak voor wat eigenlijk veel belangrijker is.

Toch is dat laatste, aan een alternatief bouwen, de enige manier om het initiatief terug te nemen.
Geen blauwdruk, geen grote nieuwe leider, maar een mogelijke richting.
Die, laten we duidelijk zijn, wel aan een paar dingen moet voldoen om een echt alternatief te zijn.

  1. We hebben geen variant op kapitalisme nodig, maar een alternatief voor kapitalisme.
  2. Geen zondebokken. Geen uniformiteit, met uitsluiting van wie er niet aan voldoet. Allemaal gelijk(waardig), maar niemand hetzelfde.
    Wèl: nee durven zeggen. Wèl: uitsluiting van uitsluitende ideologieën. Geen tolerantie voor intolerantie.
  3. Maximale vrijheid, maximale gelijkheid.
  4. Geen automatische keuze voor de belangen van de groep, maar ook niet voor het individu. Leven is ingewikkeld, niet simpel, en zou altijd een afweging moeten zijn tussen groep & individu, met maximale gedeelde individuele vrijheid als uitgangspunt.

Kunnen we het daar over eens zijn?
En kunnen we van daaruit verder denken, over een richting, maar ook over een praxis, hier en nu?

Recept voor verandering

De oude vak-, kraak-, vredes-, vrouwen- en actiebewegingen zijn niet meer. Ik mis ze, maar het biedt ook kans op vernieuwing.
Om mensen geïnteresseerd te krijgen heb je een aantal ingrediënten nodig.

A. Het besef dat er iets moet veranderen. (dat zit wel goed)
B. De analyse van wat er dan mis is. (ook daar zijn we best goed in)
C. Een leuke club mensen die er wat tegen doet en waar je bij wil horen. (oei, nu wordt het lastiger)
D. Een richting die je op wil gaan (ehh wat?)
E. Hoop. (en dat is ons grootste probleem).

Samengevat

Neoliberalisme is al decennia lang zo overheersend dat er geen andere keuze mogelijk lijkt.
Maar nu presenteert fascisme zich wereldwijd als alternatief.
Dat is het niet. Maar om dat duidelijk te maken kunnen we niet alleen nee blijven roepen.

We moeten onze nek uitsteken. We moeten schijt hebben aan alle holle woorden van neplinksen over ‘durven dromen’, en dat gewoon weer echt doen. Zonder utopisme kunnen we het schudden, want dan hebben we de keuze tussen neoliberalisme of fascisme.
En: Dan gaan we dood.

Dus: droom met mij

Lach elkaar niet uit omdat je tegen de neoliberale hegemonie in durft te gaan, maar bespreek je utopische dromen. Wat zeg je, zonder geld, zonder ruilhandel, zonder economie? Tof!

Bouw aan affinity groepen die veilig zijn – niet vanwege taboes, maar vanwege vriendelijkheid.
Ook ik sla vaak om me heen als ik trollerij vermoed, of gewoon de zoveelste discussie moe ben. Maar als alles een gevecht om woorden wordt, rest slechts eenzaamheid.

Ik heb niet alle antwoorden, en ga eens stoppen met dit lange verhaal. Sorry als ik je misschien de indruk heb gegeven dat alles ter linkerzijde shit is, of dat er nooit iets is geprobeerd of bedacht. Dat is zeker niet het geval. We hebben er wel meer van nodig dan er nu is. En: als mensen op eerdere analyses en ervaringen verder bouwen, is dat heel erg goed. Maar het is geen verplichting: als mensen van scratch af aan opnieuw beginnen en fundamentele vragen gaan stellen, is dat net zo goed geweldig. We hebben allebei nodig. We hebben jou nodig.
Laat vele bloemen bloeien.

We hebben hoop nodig, en die zullen we zelf aan elkaar moeten geven.

Hopelijk kan dit draadje daar een heel klein beetje aan bijdragen.
Deel het, als je ook denkt dat we het alleen samen kunnen bedenken en doen.

credits
: Foto en tekst: Bas Thijs.

5 gedachten over “Utopisch dromen als laatste redding”

  1. Beste meneer Grutjes
    Allereerst wil ik u complimenteren voor het schrijven van het beste linkse blog van Nederland (als dat niet zo is hou ik me aanbevolen ) .

    Dit artikel is echter een wanhoopskreet , ikzelf herken er veel in en ik weet het eerlijk gezegd ook niet meer ; hen waarbij ik vroeger gezond vermedestand ervoer ben ik heden ten dage van vervreemd geraakt en ik mis het relaxte tolerante Nederland waarin de grootste nazi een rector met een bloemstukje was die met een nijdig stemmetje zijn televisiemomentjes begon met “NNederlanderrrs!” om vervolgens het mikpunt te zijn van spot en verontwaardiging. Ik mis hem wel, die Janmaat, die er waarschijnlijk in zijn eentje onbedoeld voor zorgde dat extreem-rechts geen poot aan de grond kreeg in dit land.
    Ook kon meer hier in alle rust een jointje roken en jongeren konden van vrijheden genieten die in elk ander land ter wereld ondenkbaar waren . Muziek floreerde in jongerencentra en kraakpanden. Plekken waar je kon eten, drinken, optreden, exposeren en de ruimte had om te zijn wie je wilde zijn (ja en dat is inclusief allerlei minderheden).

    Maar ineens kwam er een Nieuwe Wereld – wij kregen de EU, een neoliberale superstaat, de twin towers gingen om en dat was kennelijk de schuld van de Islam en Fortuyn, die gewoon een grote griezel was overigens, werd vermoord en ineens werd het volk niet gehoord en de ene bijnazi na de andere kon aanschuiven bij de vara en hun racistische haatpraat kwijt in de volkskrant .
    Een zichzelf tot ariër geblondeerde waffel-SS-er mocht vooral niet bekritiseerd worden want PIM want Godwin want Vrijheid van Meningsuiting .
    Je mocht niet zeggen; want Hitler want Holocaust en want godverdomme Goed fatsoen jegens je landgenoten, buren, collega’s, vrienden, klasgenoten, partners, winkeliers, kroegmaatjes ! Nee dan krijgt Wilders bedreigingen en dan ben jij schuldig als hij wordt neergeknald en daarom moet jij je mond houden.
    Dat ging vrij snel . Tot de rechts extremisme gewoon mainstream werd ; een openlijk verklaard afwijzer van de multiculturele samenleving Jeroen Pauw heeft een primeur op de Nederlandse TV en laat zowat kritiekleus voor het eerst sinds de Tweede Wereld Oorlog een heuse neonazi zijn woordje doen , bij die linkse VARA .
    Iemand die nu 20-er is weet dan ook niet dat de wereld ooit anders was . Deze jongeren groeiden op met deze waanzin . Niet zoals ik met Opa’s die de oorlog hadden meegemaakt en mijn vader die kort daarna geboren was ; voor mij was de oorlog de basis van mijn morele opvoeding en de daaruitvoortkomende afschuw van racisme, fascisme en andere verwante onfrisheden, ik en mijn omgeving, ik en Nederland.

    Nederland moest weer Zuiver worden

    Nu links op twee manieren verdwenen was ; wegens de derde weg en wegens het verbod op antiracisme zochten ze samen met hun Christendemonische vriendjes naar hun eigen nut in de politiek die ze namelijk niet meer hadden . Ze gingen samen met hun vriendjes van de VVD naar New York, gingen yoga doen, salades eten en lieten barrista’s hun koffie ophijgen en snobten in de meest gegerontofielde hippe wijkjes van Londen . Met lede ogen zagen ze dat zijzelf het zo goed getroffen hadden en anderen niet .
    Vol afschuw zagen ze het gewone volk bierbuikend krokettenrokend dronken ruziemakend het openbare leven bevolken en ze beseften dat hier voor hen toch nog een kans lag om de wereld te verbeteren .
    Eerst moesten de rokers het ontgelden, de jeugd moest ver gehouden worden van drank en drugs en jongerencentra gereguleerd (niet meer voor en door jongeren maar door betaalde ambtenaren die met bakken subsidie wat jongeren kansen geven in de vorm van een niet betaald baan ) . Nu worden ook de drinkers en de E-rokers gepakt want ja als je alcoholist bent dan ga je natuurlijk minder drinken als je drank duurder wordt (dan ga je natuurlijk niet minder gezond eten kopen ) over die E-rokers kun je gewoon stellen dat het meerookargument dat men voor de sier voerde natuurlijk gewoon een smoes was want er is natuurlijk niks schadelijks aan waterdamp .

    Nee Nederland moet zuiver ! Daarin vinden de bijnazi’s van ‘Links’ en Rechts elkaar wel .

    En dan zijn we er nog helemaal niet .
    De zuiverheidsleer doet tevens opgeld in het voormalig links activisme .
    Ging dat vroeger over zaken als tegen de oorlogsmisdaden, mensenrechtenschendingen en dictaturen in door het westen gesteunde landen ( iets dat tegenwoordig niemand uit die groep nog op de been brengt ) of tegen kernwapens of tegen oneerlijk loon of zelfs ye good old homo/vrouwen/allochtonen(*ja weet ik veel wat de correcte term nu is ?!!) rechten .
    Godverdomme links stond daar voor net als voor meer kroegen punkers/hippies/wavers/snorrevaeren en dat er mensen waren die anders waren dan anderen zonder dat dat een door de staat erkende minderheid was .

    Racisme
    Racisme is Zwarte Piet
    Niet Baudet (nee dat mag je niet zeggen WANT)
    Niet Wilders
    Niet al die Griezels die soortgelijke uitspraken doen van ‘Middenpartijen’
    Nee Zwarte Piet
    DIE IS RACISTISCH
    EN
    Daarom is ondergetekend ook een racist want die heeft altijd het sinterklaasfeest gevierd en daarmee de spot gedreven met …..
    Dat heb ik dus niet en dat heeft niemand want het was nooit een racistisch feest . Illustratief is wel Erik van Muiswinkel die jaren hoofdpiet vertolkte en daar nooit iets racistisch in zag totdat mensen dat gingen beweren .
    AH …daar heeft men dus iets op gevonden
    We wisten niet dat we racisten waren !
    Nou ik weet wel dat ik geen racist ben en ik laat me niet voor racist uitmaken en ik ervaar dat derhalve als bijzonder kwetsend .
    Er is ook geen ruimte voor .
    Je Bent Voor of Tegen
    En zo hebben ze zwarte piet het slachtoffer gemaakt in een strijd tegen het racisme die niet verschilt van de moslima’s bevrijden van hun onderdrukkende hoofddoekje ; die weten tenslotte ook niet dat ze onderdrukt worden .
    En het erge is ze nemen juist het gene dat Nederland qua traditie een beetje leuk maakt, een feest van gedichtjes schrijven en mystiek, een feest dat de kerk niet heeft weten uit te roeien in duizenden jaren. Dat ene dingetje dat ons nog een beetje bond . Dat pakken ze !
    En extreem rechts is er maar wat blij mee want steun van het publiek voor het in de fik steken van islamitische gebedshuizen is maar marginaal maar hier kunnen ze lekker mee aan de haal .
    Ondertussen is de strijd tegen het racisme geen strijd meer tegen de verwildering van pers en politiek – nee hij is nu tussen mij en mijn vrienden .
    Mijn weigering om zwarte piet als racistisch te zien heeft me vrienden gekost .
    Dan heb je nog bewegingen die je een moordenaar noemen als je geen vegani…eh vegan bent. Groepen die van mening zijn dat als je geboren bent met een blanke huidskleur je automatisch met schuld beladen bent .

    Uiteindelijk is het streven allemaal gericht op de Zuivere Mens

    Mens die aan alle kanten opgehitst wordt ;

    Ja stem tegen
    Roetvegen vrijdag
    Op vakantie met je easyjet naar Sunnycybergmaandag
    Lekker hè noorderwind en toch nog 35 graden
    Gelukkig blijkt dat smeltende ijskappen de zee koelen waardoor het nog meevalt en zat ik met Hallo Wenend op het terras een IPA te drinken van een kleine craftbeerbraller uit kensington 🙂
    App je me nog ?
    Like dit en je maakt kans op een prijs !
    Wat leuk asperges uit Peru voor mijn Vegan maaltijd
    Ha Lubach wil kernenergie
    Ik heb zojuist mijn master gehaald in rookpreventie (ja echt ik zag dat ze daar een hoogleraar van hadden)

    samenvattend
    1) racisme strijd makkelijk wegens hitler
    2)daarna moeilijker wegens WANT
    3)onmogelijk wegens Zwarte Piet

    conclusie strijd verloren

    1)sociale strijd makkelijk wegens armoe opa’s en oma’s + dreiging sovjet unie
    2)lastiger wegens geld klotst tegen de plinten op er zijn relatief meer winnaars
    3)onmogelijk wegens dat men vergat waar het ook al weer om ging ;die zwarte piet

    conclusie – uiteindelijk zijn we allemaal fucked – dan komt er revolutie en dan ben ik oud

    vrijheidstrijd

    1)makkelijk , geld en welvaart en lekker middelvinger opsteken tegen dat onvrije oostblok en er zijn jongeren die seks en drugs en rocknroll willen

    2)lastiger geld verdienen is bereikbaar voor mensen die voorheen die kansen niet hadden en mensen met geld houden niet van vrijheid voor andere mensen

    3) onmogelijk .jongeren weten niet wat het is en hun ouders zijn de mensen die die ongein bedacht hebben

    conclusie
    De Boegies – Lallend ten Onder !

    Groeten van 20e eeuws figuur uit Groningen

    1. Ik vind je betoog erg tof beginnen (alleen al dat compliment! 😉 ) maar eerlijk gezegd een stuk minder helder eindigen. Ben het met je eens over vertrutting, al wijt ik die meer aan rechts (maar idd zeker niet alleen). En de boegies waren gaaf!

      Maar je breekpunt lijkt zwarte piet te zijn, en dan ben ik het echt niet met je eens, maar waarschijnlijk anders dan je denkt.
      Zwarte piet is namelijk wel een racistisch stereotype – ook als jij het niet zo ervaart – maar dat maakt nog niet iedereen die van zwarte piet houdt een racist. Er is niks met je mis als je als kind van zwarte piet hield. Deed ik ook, we hebben er zelfs letterlijk een podcast over gemaakt met die titel. Luister hem effe als je zin hebt.

      Zuivere mensen zijn saai, en bovendien meestal dood. Ik kom uit dezelfde scene als jij, en kan aan je mailadres zien (niet zichtbaar voor bezoekers) dat je op een plek woont waar ik vroeger erg vaak kwam. Ik verlang soms ook terug naar vroeger, naar de vrijheid en de actiebereidheid. Maar blijf niet stilstaan in verleden: juist in bewegingen als KOZP zie je dat nu weer terug, op een nieuwe en frisse manier.

      En wat zwarte piet betreft: Ik had gister voor het eerst een (erg toffe) ontmoeting met Jerry Afriyie, waarop hij zei:
      “Als je op iemand zijn voet gaat staan, ja, geen probleem, kan gebeuren. Maar je gaat niet op iemands voet staan en dan zeggen: sorry dat je pijn hebt, maar ik blijf gewoon staan…
      Iedereen weet intussen dat zwarte kinderen voor zwarte piet worden uitgescholden. Zelfs al woon je in een grot, je weet dat mensen zwarte piet als racistisch ervaren, en dat mensen die er iets van zeggen de grootste shit over zich heen krijgen.
      Ga van die voet af.”

      Oh, en als je Grutjes zo gaaf vindt, dan mag je best eens het stuk van Sunny Bergman op Grutjes lezen. Dat gaat niet over schuld hebben aan je huidskleur, en ook niet over easyjetvakanties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *